BADANIE: Wśród Polaków nie widać entuzjazmu do wprowadzania zmian w tak zwanym „Podatku Belki”

Jak pokazują najnowsze badania, wśród Polaków nie widać entuzjazmu do wprowadzania zmian w tak zwanym „Podatku Belki”. Wyraźnie pokazały to analizy przeprowadzone przez Instytut Finansów.

Opodatkowanie przychodów z kapitałów pieniężnych zostało wprowadzone ustawą z dnia 21 listopada 2001 roku. Od tamtego czasu tak zwany „Podatek Belki” stanowi jedno z istotnych źródeł dochodów budżetu państwa. W latach 2005-2021 średnioroczny wpływ budżetowy z tytułu tego podatku pozostawał na poziomie 3,4 mld zł. Od 2016 roku stanowił on nieco mniej,  niż 1% ogółu dochodów budżetowych.

W ostatnim czasie w dyskursie publicznym, w tym w mediach, pojawiały się przekazy wskazujące na potencjalne zmiany w opodatkowaniu przychodów z kapitałów pieniężnych. W rozmaitych analizach i informacjach przewijała się propozycja podwyższenia stawki podatkowej z obecnych 19% do 20% wraz z wprowadzeniem kwoty wolnej od podatku (do 10 tys. zł dochodu). Departament Podatków Dochodowych Ministerstwa Finansów w 2023 roku wskazywał jednak, że potencjalne zmiany w podatku są dopiero na etapie analiz i roboczych konsultacji, a tym samym wszelkie pojawiające się w mediach koncepcje stanowią na razie tylko i wyłącznie spekulacje.

Podatek od dochodów z kapitałów pieniężnych od lat budzi emocje wśród Polaków. Obserwując rozwój dyskursu publicznego na ten temat, jako Instytut Finansów postanowiliśmy zbadać nastroje obywateli względem czysto hipotetycznych korekt w „Podatku Belki”. Zapytać ich, czy chcieliby zmian. Przyjrzeliśmy się przede wszystkim postulowanej w ostatnim czasie w mediach koncepcji podwyżki podatku o jeden punkt procentowy wraz z wprowadzeniem progresji podatkowej – tłumaczy Łukasz Chrobak, Dyrektor Instytutu Finansów.

[ANALIZA] Ministerstwo Finansów chce „przykręcić śrubę” budowlańcom. Gra idzie o grube miliardy złotych

Szara strefa w budowlance znalazła się na celowniku Ministerstwa Finansów. Resort pracuje nad rozwiązaniami ograniczającymi to zjawisko. Rozważane są m.in. zmiany zasad wystawiania faktur oraz paragonów oraz zwiększenie przejrzystości rozliczeń.

Co tym samym sądzą Polacy o teoretycznym rozwiązaniu zakładającym podwyżkę podatku i wprowadzenie kwoty wolnej? Z badań wynika, iż społeczeństwo nie podchodzi do tego pomysłu entuzjastycznie. Jedynie 5% respondentów określiło opisane wyżej rozwiązanie jako zdecydowanie pozytywne. Kolejne 9% oceniło ten pomysł raczej pozytywnie. Raczej negatywnie na koncepcję podwyższenia podatku do 20% zareagowało 19% ankietowanych, a zdecydowanie negatywnie – 23%.

Tym samym aż 43% respondentów było przeciwnych temu hipotetycznemu rozwiązaniu. W badaniu Instytut Finansów podjął także kwestię dochodów Polaków i korelacji zarobków ze zdaniem na temat zmian w podatku.

Najbardziej pozytywnie zaproponowane rozwiązanie oceniły osoby zarabiające pomiędzy 3, a 5 tys. zł brutto miesięcznie. Jednak do oszczędzania lub inwestowania rozwiązanie to zachęciłoby w największym stopniu Polaków o indywidualnych dochodach miesięcznych brutto pomiędzy 7, a 10 tys. zł. – 31% wskazań. Można przypuszczać, że właśnie ta ostatnia grupa ma już możliwość oszczędzania i ich przychody z oszczędności mieszczą się w rozważanej kwocie wolnej od podatku, zatem rozwiązanie to byłoby korzystne dla ich budżetów domowych – komentuje dr Katarzyna Obłąkowska, kierownik Zespołu Analiz Behawioralnych i Badań Społecznych Instytutu Finansów oraz współautorka badania.

Autorzy badania zauważają też, że jedynie 20% respondentów zadeklarowało, że zmiana podatku od zysków kapitałowych zachęciłaby ich do większego zaangażowania w inwestowanie. Największy entuzjazm względem potencjalnego zwiększenia inwestycji wyrażały osoby o dochodach w przedziale 7-10 tys. zł brutto (31 % badanych).

Można przypuszczać, że wskazana grupa, wziąwszy pod uwagę dochody, ma możliwość oszczędzania. Co więcej, ich potencjalne przychody mieściłyby się w ramach kwoty wolnej od podatku przy potencjalnym rozwiązaniu, o które pytaliśmy respondentów – dodaje dr Katarzyna Obłąkowska.

Badanie Instytutu Finansów przeprowadzone zostało metodą CATI oraz CAPI na ogólnopolskiej próbie reprezentatywnej Polaków w wieku 15+.

Źródło: Instytut Finansów